Cậu em ngồi đối diện mình ở quán cà phê, cầm cuốn giáo trình CCNA dày cộp, hỏi đúng một câu: “Em chưa đi làm ngày nào, giờ thi cái này có phí không anh?” Cuốn sách còn mới, mới đánh dấu tới chương ba. Mình không trả lời ngay được, vì câu trả lời phụ thuộc vào vài thứ cậu chưa nói. Tối đó mình nhắn hỏi thêm ba đồng nghiệp làm mạng, mỗi người một kiểu, và ghép lại thành bài này.
CCNA thực ra kiểm tra cái gì
CCNA (Cisco Certified Network Associate) là chứng chỉ mức cơ bản của Cisco, thi một bài với mã 200‑301. Nội dung đi qua nền tảng mạng, chia địa chỉ IP, switch và VLAN, định tuyến cơ bản như OSPF, dịch vụ IP như DHCP, NAT, một phần bảo mật và tự động hóa mạng. Chứng chỉ có hiệu lực ba năm, sau đó phải thi lại hoặc tích điểm học liên tục để gia hạn.
Một điều nên biết: Cisco đã công bố sẽ làm mới đề thi CCNA trong thời gian tới, vẫn giữ mã cũ. Trước khi mua sách hay khóa học, nên mở trang exam topics chính thức của Cisco để xem mình đang học theo phiên bản nào, đừng tin hẳn vào tài liệu cũ trên mạng.
Ba người, ba câu trả lời (hỏi qua tin nhắn)
Chị làm mạng cho ngân hàng
Chị bảo ở chỗ chị, hồ sơ không có CCNA hoặc chứng chỉ tương đương thường bị lọc từ vòng đầu, vì bộ phận tuyển dụng không đọc được kinh nghiệm kỹ thuật, họ chỉ nhìn tên chứng chỉ. Với người mới, chị coi CCNA là tấm vé vào cửa ở những nơi làm việc theo quy trình chặt.
Anh trưởng nhóm ở công ty dịch vụ
Anh ấy thì ngược lại. Anh từng phỏng vấn người có CCNA mà không cấu hình nổi một VLAN trên switch thật, và cũng từng nhận người không có chứng chỉ nhưng tự dựng lab ở nhà, kể được chi tiết từng lỗi đã gặp. Anh chọn người thứ hai.
Cậu kỹ thuật ca đêm
Cậu học CCNA sau khi đã đi làm một năm. Cậu bảo học lúc đó dễ hơn nhiều, vì đọc tới đâu là nhớ ra mình đã gặp tình huống ấy ngoài đời. Học lúc chưa đi làm thì toàn là lý thuyết treo lơ lửng.
CCNA có ích nhất khi nó xác nhận thứ bạn đã biết làm, chứ không phải thay cho việc biết làm.
Vậy người mới nên làm gì
Theo mình, nếu bạn muốn theo nghề quản trị mạng lâu dài, học theo giáo trình CCNA là hướng hợp lý, vì nó cho một khung kiến thức có thứ tự. Còn thi lúc nào thì tùy. Nếu nơi bạn muốn nộp hồ sơ là ngân hàng, nhà mạng hay đối tác của Cisco, thi sớm có lợi. Nếu bạn định vào một công ty nhỏ làm IT tổng hợp, có thể đi làm trước, thi sau.
Điều cả ba người đồng ý: đừng học chỉ để thi. Mỗi chương nên đi kèm bài lab tự làm. Khi mình hỏi họ cần chuẩn bị gì để bắt đầu, danh sách gộp lại khá ngắn:
☐ Cisco Packet Tracer (tải qua Cisco Networking Academy)
☐ GNS3 hoặc EVE-NG nếu máy đủ mạnh
☐ Một bộ giáo trình theo đúng phiên bản đề thi đang dùng
☐ Sổ ghi lại lệnh và lỗi gặp khi làm lab
☐ Một hai con switch cũ nếu mua được giá rẻ
Mấy con switch cũ không bắt buộc, nhưng anh trưởng nhóm bảo cắm dây thật, nhìn đèn nháy thật thì nhớ lâu hơn hẳn.
Còn học mất bao lâu thì mình không dám nói con số, vì mỗi người một nền. Người đã quen chia subnet và từng cấu hình router ở chỗ làm sẽ đi nhanh hơn nhiều so với người mới nghe chữ VLAN lần đầu. Chị bên ngân hàng khuyên chia nhỏ theo từng chủ đề, học xong phần nào làm lab phần đó cho tới khi không phải mở sách, rồi mới sang phần sau. Phần chia địa chỉ IP nên luyện tới mức nhẩm được, vì phỏng vấn nào cũng hỏi.
Mấy câu cậu em hỏi tiếp
– Không có CCNA thì có xin được việc mạng không?
Có. Nhiều người vào nghề từ vị trí IT support rồi chuyển dần sang mạng. Chứng chỉ giúp nhanh hơn ở một số nơi, không phải điều kiện bắt buộc ở mọi nơi.
– Học xong CCNA thì học tiếp gì?
Tùy hướng. Đi sâu mạng thì có các chứng chỉ cấp cao hơn của Cisco. Muốn làm hệ thống thì nên học thêm Linux, Windows Server. Muốn sang bảo mật thì học về firewall và các chứng chỉ bảo mật.
– Hết hạn ba năm thì sao?
Phải gia hạn bằng cách thi lại hoặc tích điểm học. Người đang làm nghề thường gia hạn khá nhẹ nhàng vì học thêm là chuyện thường ngày.
Cuối buổi cà phê, cậu em quyết định đi xin việc IT support trước, vừa làm vừa học tiếp từ chương bốn. Mình thấy đó là lựa chọn ổn.
Đức Thịnh, viết ở quán cà phê gần nhà.